ЯҢАЛЫКЛАР

9 апрель көнне Иштуган мәдәният йортында «Җырлап яшәлгән гомер»дигән юбилей кичәсе булып узды. Саба районы һәм авыл халкы яраткан Иванова Светлана халык мәдәниятен һәм гореф-гадәтләрен яратуның ачык үрнәге булып тора. Кечкенәдән үк ул авыл клубында чыгыш ясый башлый, радиодан җырлар тыңлап өйрәтә, профессиональ артист булырга тели. 1999 елда Алабуга мәдәни-агарту училищесын уңышлы тәмамлап, Светлана мәдәни-ял итү эшчәнлеген оештыручы вазыйфасында мәдәният белгече була. 26 ел дәвамында Иванова Светлана Иштуган мәдәният йортының «Тюрагай» удмурт фольклор коллективы җитәкчесе булып тора.Җырчы һәрвакыт сәхнәдә, иҗади кешеләр һәм яраткан тамашачылар арасында. Ул үз коллективы белән һәрвакыт игътибар үзәгендә, төрле дәрәҗәдәге конкурслар һәм фестивальләр лауреатлары. Сәхнәдән юбилярга бик күп теләкләр әйтелде, кичә кунаклары бүләкләр алып килделәр.  Котлау сүзләре белән Иштуган авыл җирлеге башлыгы Д.М. Гайнетдинов, «ТР Саба районы удмуртларының милли-мәдәни автономиясе» җитәкчесе макаров А.В.,Х. Тимербаев җитәкчелегендәге "Саба чишмәләре"иҗат коллективы, туганнары, авылдашлары чыгыш ясады.Чарада шулай ук Татарстан Республикасыннан чакырылган коллективлар катнашты: «Сактон»удмурт халык фольклор ансамбле(Кукмара районы), «Рябинушка»рус халык ансамбле(Теләче районы Ачы авылы), «Мирас»татар фольклор коллективы(Саба районы ,Кече Шинар мәдәният йорты), «Нардуган»керәшен этнографик коллективы( Субаш авылы ,Теләче районы), «Умырзая»татар фольклор коллективы(Иштуган мәдәният йорты) .Чара оештыручыларга, кичә кунакларына рәхмәт сүзләре һәм юбиляр Иванова С.С. белән чәчәкләр һәм бүләкләр арасында фотосессия белән тәмамланды.

4 апрель көнне Иштуган мәдәният йорты белгечләре «Яшүсмернең начар гадәтләргә мөнәсәбәте»дигән әңгәмә үткәрделәр.Очрашуга Иштуган ФАПының шәфкать туташы Иванова Розаны чакырдылар.Ул электрон тәмәке һәм вейплар тартуның, наркотик матдәләр куллануның зыяны, аларның организмга тәэсире, нәтиҗәләре, шулай ук РФ законнарында каралган җаваплылык, наркотик матдәләрне куллану, саклау һәм тарату турында сөйләде.Табиб укучыларның игътибарын наркомания, алкоголизмга юнәлтте, балалар һәм яшүсмерләр мохитендә тәмәке тарту күптән бөтен кешелек өчен глобаль проблемага әверелгәненә юнәлтте. Балалар мондый җитди темага зур игътибар иттеләр, үз сорауларын бирделәр, кызыклы әңгәмә өчен белгечкә рәхмәт белдерделәр.Аннары анкета уздырдык. Сораштыру яшүсмерләрнең зарарлы гадәтләр турында хәбәрдарлык дәрәҗәсен ачыклауга юнәлдерелгән иде. Төп максат хәзерге яшьләрнең «модалы " гадәтләргә карата мөнәсәбәтен һәм хәбәрдарлыгын ачыклау иде. Шунысы куанычлы, күпчелек балалар наркомания, тәмәке тарту һәм алкогольгә «ЮК» диләр. Аларда зарарлы гадәтләргә карата мондый мөнәсәбәт гомер буена сакланыр дип өметләнәбез.Укучылар арасында анкета нәтиҗәләре буенча зарарлы бәйлелекләрне профилактикалау буенча башкарыла торган эшнең нәтиҗәле булуы турында нәтиҗә ясарга була.Әлеге чара балаларга никотин, алкоголь һәм наркотикларның зыяны һәм начар гадәтләрнең нәтиҗәләре нәрсәгә китерергә мөмкинлеге турында күбрәк мәгълүмат алырга мөмкинлек бирде.

Халыкара кошлар көненә багышлап Иштуган мәдәният йорты белгечләре  «Кошларның гаҗәеп дөньясы» танып-белү-уен программасы үткәрделәр.Алып баручы катнашучыларга кошларның файдасы, кешенең елның төрле вакытында аларга карата сакчыл мөнәсәбәте, табигатькә һәм әйләнә-тирә дөньяга мәхәббәте турында сөйләде. Балалар яз көне безгә нинди кошлар очып килүе, ә кайсылары ел әйләнәсе безнең белән яшәве турындагы белемнәре белән уртаклаштылар . Аннары балалар төрле кошлар чыгарган тавышларны чыгарырга тырыштылар. Бу бик күп шау –шу һәм көлүләр тудырды, чөнки кош җырларын һәркем дә төгәл тапшыра алмады. Аннары балалар «Без кошлар турында нәрсә беләбез? " дигән уенда табышмакларга җавап бирделәр, кроссворд,филворд, "Кошны җый"уенын уйнадык.Оригами –кош ясадык.Бу мавыктыргыч һәм танып –белү уены булды, чөнки һәр бала үзенең белемен һәм күзәтүчәнлеген күрсәтергә тырышты.

28 мартта Иштуган мәдәният йорты белгечләре "Нәүрүз – яз бәйрәме" үткәрделәр.Бәйрәм татар халкының милли мәдәнияте һәм гореф-гадәтләренә кушылу, татар халык уеннары, татар халык биюләре элементлары белән танышу, милли бәйрәмнәргә эмоциональ-уңай мөнәсәбәт булдыру максатыннан үткәрелде. Мәдәният  йорты каршында   Нәүрүзбикәне каршы алырга олысы кечесе җыелды. «Нәүрүз» нең барлык катнашучылары «Карга боткасы», кайнар чәй һәм коймак белән рәхәтләнеп авыз иттеләр. Катнашучылар шигырьләр укыдылар, язны мактадылар һәм чакырдылар, җырладылар, биеделәр һәм уеннар уйнадылар. Бәйрәм ахырында катнашучылар призлар белән бүләкләнделәр. Бәйрәм программасы тамашачыларда  җылы атмосфера һәм искиткеч кәеф тудырды.

28 март көнне Иштуган мәдәният йорты белгечләре яшьләр белән  "Конфликтларны профилактикалау һәм хәл итү"тематик сәгате үткәрделәр. Чара барышында алып баручы сәламләү сүзләре белән әңгәмә башлады һәм катнашучылар өчен әзерләнгән лекция укыды. Аннары ул «Конфликтлар–безнең тормышыбызның бер өлеше»дигән мәкалә укыды. Аннары катнашучыларга төрле конфликтлы ситуацияләр тәкъдим ителде. Аларның һәрберсе билгеле бер хәл ителгән конфликт буенча үз фикерен белдерде. Шулай ук без «конфликт ситуациясе», «конфликт» төшенчәләрен, конфликтның барлыкка килү сәбәпләрен һәм структурасын, аның функцияләрен, шулай ук конфликт ситуациясендә шәхеснең төп тәртип модельләрен карадык. Катнашучылар «конфликт» терминының мәгънәсен белделәр, конфликтларның төп төрләре, конфликтлы ситуациядә үз-үзеңне тоту кагыйдәләре һәм аларны хәл итү ысуллары турында белделәр. Аларның һәрберсе «Конфликтлы ситуациядә үз тәртибен бәяләү»тестын үтәде. Чара ахырында «Конфликтларсыз тормыш мөмкин түгел, әмма аларны конструктив рәвештә хәл итәргә өйрәнергә кирәк»дигән нәтиҗә ясалды.

Фронт һәм тыл бердәмлеге Бөек Җиңүнең төп чыганакларыннан берсе булды. Сугыш геройлары һәм фидакарь тыл хезмәтчәннәре турында истәлекләр үлемсез. Тылда хезмәт куйган кешеләр, фронтларда сугышкан сугышчылар кебек үк, безнең өчен арыган һәм ачлыкка карамастан, фашизмны Бөек Җиңү өчен эшләгән батырлар.Татарстан Республикасында хәрби һәм хезмәт батырлыгы елы кысаларында, 26 март көнне Иштуган мәдәният йорты белгечләре үзләренең батырлыклары белән 1945 елның кадерле маен якынайтучыларга багышланган «Тыл хезмәтчәннәренең батырлыгы» истәлегенә хәтер дәресе үткәрделәр.  Катнашучылар фронтны корал, азык — төлек һәм кием-салым белән тәэмин итү авыр йөк булган гади кешеләрнең тормышы турында белделәр. Төп игътибарны хатын-кызларның һәм яшүсмерләрнең хезмәт батырлыгына бирделәр, алар фронтка киткән ир-атларны алыштырганнар. Алып баручы кешеләрнең нинди кешелексез шартларда эшләве турында сөйләде. Чарада катнашучылар әби-бабайларның истәлекләре турында сөйләделәр. Чара «Авыл тыл ветераннары», “Сугыш елы балалары” папкасын карау белән тәмамланды.

Бөтендөнья Су ресурслары көненә 24 март көнне Иштуган мәдәният йортында «Су дөньясы балалар күзләре белән»дигән рәсем конкурсы узды. Балаларга суның кеше тормышында нинди роль уйнавы, шулай ук су турындагы иң кызыклы һәм гаҗәеп фактлар турында сөйләделәр. Катнашучылар суның нинди «тере», ә нинди «үле» булуын, суның мәгълүматны истә калдыруның мөһим үзлеге турында һәм башка бик күп нәрсәләрне белделәр. Чара барышында балалар су турындагы мәкальләрне, әйтемнәрне искә төшерделәр. Мавыктыргыч дискуссиядән соң балалар иҗатка керештеләр һәм үзләренең яраткан диңгез җан ияләрен ясый башладылар. Аларның һәркайсы кәгазь битләрендә чын су асты дөньясын тудырып, үз картиналарына ниндидер уникаль нәрсә өстәде! Барлык эшләр дә матур һәм якты килеп чыкты. Катнашучылар теманы үз күзаллауларын чагылдырган ,нинди идеяне сурәтләргә теләүләрен тасвирлаган рәсемнәр килеп чыкты.Ә иң мөһиме, балалар әйләнә-тирә табигатьне, бигрәк тә су ресурсларын саклауның никадәр мөһим булуын үзләштерделәр.

19 март көнне  Иштуган мәдәният йорты белгечләре балалар белән бергә «Солдатка хат»акциясендә катнаштылар. Акция укучылар ярдәме белән үткәрелде. Балалар хәзер махсус операциядә катнашучыларга һәм армиядә хезмәт итүчеләргә җылы сүзләр белән мөрәҗәгать иттеләр. Үз хатларында укучылар  сугышта катнашучыларга  чын күңелдән рәхмәтләрен белдерделәр, хәзерге вакытта алгы сызыкта, кешеләрнең хокукларын һәм ирекләрен яклауда булган кешеләргә ярдәм сүзләрен әйттеләр. Мәктәп укучылары аларга хәзер бик кирәк булган гади һәм бик җылы, эчкерсез сүзләр яздылар.Хатларда Россия Армиясенең барлык сугышчыларының тизрәк исән-сау өйләренә кайтуы һәм озак көтелгән тынычлык урнашуы, бүтән беркайда да, беркайчан да кешеләр снарядлар шартлауларын һәм пулялар тавышын ишетмәве турында әйтелә.

Коллектив Ифтар – изге Рамазан аенда ураза тотучыларның яхшы традициясе генә түгел, бу айны үзенчәлекле итә торган бердәмлек символы.18 март көнне Иштуган мәдәният йорты белгечләре Рамазан аена багышланган "Иман нуры иңсен күңелләргә" ифтары үткәрделәр.Абыстай мөселман гаиләсендә үзара аңлашуның мөһимлеге, Аллаһы каршында башкарган бурычларыбыз турында сөйләде. Ул шулай ук әхлак, рухи чистарыну, мөселман тәгълиматларын дөрес аңлау мәсьәләләренә дә кагылды һәм традицион кыйммәтләр турында сөйләде, залда җыелган барлык мөселманнарны тормышта күбрәк игелек һәм матурлык күрергә, булган нәрсәләреннән канәгать булырга өйрәнергә чакырды. Катнашучылар авыз ачканнан соң, бергәләп намазга бастылар. Аннан соң ифтар кунаклары мул итеп әзерләнгән өстәлләр янында сыйландылар һәм аралаштылар. Кичә дустанә атмосферада, Ислам канунының барлык чараларын саклап үтте.Ифтарга җыелганнар әлеге игелекле чараны оештыручыларга чын күңелдән рәхмәт белдерделәр, барыгызга да тынычлык, иминлек, сәламәтлек һәм чәчәк ату теләделәр.

17 март көнне Г.Камал  исемендәге Татар дәүләт академия театрында «Идел-Йорт» театр коллективларының XXVI төбәкара фестиваль-конкурсы кысаларында, Саба районы мәдәният хезмәткәрләренең тату, иҗат коллективы  иҗади лабораториядә катнашты.Лаборатория эшендә катнашучыларның һөнәри үсешенә, тәҗрибә уртаклашуга һәм фестиваль-конкурсның төп этапларына әзерләнүгә юнәлдерелгән иде.Иҗади лаборатория программасына яңа театрның җитештерү цехлары буйлап экскурсия дә кертелгән иде. Катнашучылар Республиканың төп сәхнәсенең сәхнә арты тормышы белән таныштылар – костюмер, декорация цехлары, грим цехлары. Аннары актерлык осталыгы, сәхнә сөйләме һәм ораторлык сәнгате буенча мастер-класс уздылар. Аны актер, Татарстан Республикасының атказанган артисты, Татарстан Республикасының халык артисты Ф. Р. Җиһаншин алып барды. Интенсив практик күнегүләр, тренинглар һәм сәхнә сүзе өстендә эшләүне үз эченә алды, анда делегациянең иң актив катнашучылары Г.Камал сәхнәсенә куелган пьесалар җыентыгы китабы һәм иллюстрацияле открыткалар белән бүләкләнделәр. Программаның соңгы өлешендә театрның сәнгать җитәкчесенең беренче урынбасары Илфир Якупов белән әңгәмә булды. Катнашучылар сораулар бирә, театр эшенең үсеше турында фикер алыша, илнең әйдәп баручы театрларының берсе белән идарә итү һәм иҗади үсеш тәҗрибәсен ишетә алдылар.