Кешелек тарихында бик күп кайгылы даталар һәм коточкыч гамәлләр бар, аларның күбесе ХХ гасырда булган, берьюлы ике бөтендөнья сугышы. Кешелек тарихының иң куркыныч битләренең берсе - фашист концлагерьлары тарихы. Бу концлагерьлар 1933 - 1945 елларда үлем лагерьлары дип аталган, дөньяның 30 иленнән якынча 20 миллион кеше алар аша үткән, шуларның якынча 12 миллионы - һәр бишенче тоткын бала. Бу безнең ил өчен махсус дата, чөнки үтерелгәннәрнең якынча 5 миллионы СССР гражданнары булган.
Бөек Ватан сугышы вакытында нацистлар басып алучылары тарафыннан Совет халкы геноцид корбаннары истәлегенә багышланган, «Онытырга хакыбыз юк» федераль акциясе кысаларында, 11 апрель көнне Юлбат мәдәният йорты һәм китапханә хезмәткәрләре «Билгесез сугыш битләре» дип исемләнгән әдәби сәгать үткәрделәр. Чарада хатын-кызлар концлагерьлары турында сөйләнде һәм бу турыда презентация материаллары, видео күрсәтелде.
Сугыш вакытында билгеле булган күп кенә лагерьларда хатын-кызлар өчен махсус бүлекләр бар иде. Икенче бөтендөнья сугышы вакытында хатын-кызлар концлагерьларының кайгылы тарихы, иң куркыныч лагерь – Освенцим.
Бу вакыйгалар безнең өчен күптән үткән кебек тоелса да , фашист тоткыннары дәһшәте аша узган кешеләр өчен алай түгел. Бу кешеләрнең биографияләре-яшь буын өчен чын батырлык дәресләре. Сугыш бетте, әмма дистәләрчә елдан соң да, сугыш китергән барлык яраларны дәвалап булмый. Фашистларның үлем лагерьларында эшләүчеләрнең тормышын аңлау мөмкин түгел. Мондый лагерьларның тоткыннары хатын-кызлар һәм балалар булуын аңлау тагын да кыенрак.
Бу коточкыч вакыйгалар хәтерен саклап, шул афәттә үлгән һәм исән калган кешеләргә хөрмәт күрсәтеп ,без мондый хәл кешелек тарихында бүтән кабатланмас дип өметләнеп калабыз.