ЯҢАЛЫКЛАР
15 августта Сулэ авыл клубы Саба районы буенча экскурсия оештырды.Без үз маршрутыбызны Лесхоз бистәсеннән башладык.Урман хуҗалыгы музеенда булдык,дендрология бакчасында, "Ябалакта кунакта"паркында булдык.Экскурсия барышында балалар бик күп кызыклы нәрсәләр белделәр.Күп сораулар бирделәр.Аларга барысы да бик кызык иде.Аннары Байлар Сабасына киттек."Олимп","Гаилә паркы"паркларында булдык.Мәйданчыкта уйнадылар, рәхәтләнеп таудан шудылар, баскычтан шуыштылар. Мондый экскурсияләр балаларга кирәк, алар бик күп шатлык китерә. Балалар гүзәллек, табигать белән аралашудан ләззәт алалар һәм үз организмнарын сәламәтләндерәләр.
14 август көнне Олы Нырты, Килдебәк мәдәният йорты, Язлы Арташ, Олы Арташ, Чабья Чурчи авыл клублары берлектә,«Дуслык» агитбригадасы белән," Нырты" күмәк хуҗалыгы басуларында эшләүче ,кыр батырлары алдында чыгыш ясадылар. Көнне- төнгә ялгап эшләүче комбайнчылар һәм аларның ярдәмчеләренең, җыелган икмәкне амбарга ташып урнаштыручы шоферларның төшке ашка туктаган вакыты иде. Агитбригада членнары, игенчелэребезгэ, берсеннән- берсе матур җырларын буләк иттеләр, матур шигырь юллары аша изге теләкләрен җиткерделәр.
Гармунчы Локманов Радикның дәртле көйләренә , алдынгы комбайнчылар үзләре дә кушылып җырладылар.Игенче хезмәтенең абруе , яшәү мәгънәсе турындагы җырлар- һәркемне уткәнгә борылып карарга , кылган гамәленэ бәя бирергә , тормыш асылы турында кабат уйланырга мәҗбүр итте.Шунысы куанычлы, өлкәннәр белән бергә басуда яшьләр дә тырышып эшли. Игенчеләребезнең гимнына әверелгән «Чайкала иген кырлары» җырына, бик рәхәтләнеп, кушылып җырладылар. Әлеге матур очрашу һәркемнең күңелендә җылы хисләр уятты.
Чишмә-безгә табигать биргән кыйммәтле байлык, ул-җирдә тормыш символы.Чишмәләр ярдәмгә һәм кайгыртуга мохтаҗ. Борынгы заманнарда җир асты чишмәсеннән су эчеп кеше җирнең үзеннән көч ала дигән ышаныч бар иде.14 август көнне Иштуган авыл мәдәният йорты сәнгать җитәкчесе " Яшә, чишмә! “дип исемләнгән экскурсия оештырды.Балаларга чишмә суының кайдан алынуын, ни өчен ул файдалы һәм ни өчен чишмәләрне сакларга кирәклеген белү кызык булды. Алар шулай ук чишмәнең ничек агуын, җирле халык суны ничек алуын да күзәттеләр. Сәяхәт вакытында балалар чишмәдәге суның чисталыгы һәм үтә күренмәлелеге белән таныштылар, тәмен татып карадылар, юындылар.Балалар табигатьне ничек сакларга кирәклеге турында тагын бер кат уйландылар. Мондый максатчан сәфәрләр һәм экскурсияләр оештыру туган як табигатенә һәм су чыганакларына сак караш тәрбияли, ә ел фасылларында табигатьнең матурлыгын һәм күптөрлелеген күзәтү ,балаларда күзәтергә, сорашырга, фикер алышырга, сөйләргә теләк тудыра.Балалар бик теләп бу могҗизалы һәм әкияти урында вакыт үткәрделәр.
13 августта Иштуган авыл мәдәният йорты белгече Әхмәдуллиннар гаилә фермасына кызыклы һәм танып-белү экскурсиясе оештырдылар. Алар искиткеч кешеләр, биредә үз көчләре белән нык крестьян хуҗалыгы булдырганнар, аларның продукциясе безне югары сыйфаты белән сөендерә. Үзләренең хезмәт сөючәнлеге һәм туган җиргә мәхәббәт нәтиҗәсендә алар һәрвакыт яхшы нәтиҗәләргә ирешәләр. Хуҗалык хезмәткәрләре балаларга хайваннар, аларның биологик үзенчәлекләре, аларны ашату һәм карау процессы турында җентекләп сөйләделәр. Бу мәгълүматны дәреслектән алу кыен, аны хайваннар белән аралашканда гына алырга була. Уңайлы һәм җылы сыер абзарында бик күп сыер һәм бозаулар асрала. Без сыерларны ашату процессын күрдек. Саву цехында булганнан соң, сөт алу һәм куллану, саклау процессы һәм саву аппаратлары белән таныштылар. Балалар экскурсиядән бик канәгать калдылар. Алар бу чарадан зур тәэсирләр белән кайттылар һәм өйләренә үзләренең әти-әниләре белән уртаклашырга ашыктылар.
14 август көнне Эзмә мәдәният йорты ишегалдында балалар белән «Барысы да старт ала»дип исемләнгән велоузыш узды. Сәламәт яшәү рәвешен пропагандалау-физкультура һәм спорт белән шөгыльләнү. Яхшы һава торышы, яхшы кәеф, велосипедлар һәм дус, күңелле иптәшләр - актив һәм файдалы ял итү өчен тагын нәрсә кирәк?!Велоузышлар башланганчы балаларга велосипедта йөрү кагыйдәләре турында искә төшерделәр. Велосипедта йөрү сәламәтлекне генә түгел, чыдамлыкны да ныгыта. Мондый чаралар үткәрү дә балаларга җәйге каникул вакытында ял итүләрен кызыклы һәм файдалы итеп үткәрергә мөмкинлек бирә.
12 августта Иштуган мәдәният йорты белгече «Күңелле стартлар”дип аталган физкультурачы көненә багышланган чара уздырдылар .Физкультурниклар көне-безнең илдә 1939 елдан бирле билгеләп үтелә торган бәйрәм. Бу профессиональ спортчылар бәйрәме генә түгел. Аны иртән йөгерүчеләр, биючеләр яки велосипедта йөрергә яратучылар да билгеләп үтә ала. Безгә СССРдан килгән бәйрәм, анда спортчылар һәрвакыт бик зур популярлык казанган, ә спортка зур игътибар бирелгән. Чараны алып баручы барысын да сәламәтлек, хәрәкәт, көч һәм җитезлек бәйрәме белән котлады. Аннары балаларны бәйрәмнең барлыкка килү тарихы белән таныштырдылар. Чөнки «Физкультурачы көне» бәйрәменең тарихы шактый озын. Традиция буенча бәйрәм датасы күчеп бара. Сәламәт яшәү рәвеше алып баруның мөһимлеге турында сөйләделәр, «Спорт дөньясында» викторинасын үткәрделәр, аның сорауларына җавап биреп, катнашучылар спортның төрле төрләре белән якыннан таныштылар, үзләре өчен кызыклы булган спорт төрен сайладылар. Балалар табышмакларны бик теләп чиштеләр, мәкальләр җыйдылар. Шуннан соң катнашучылар ике командага бүленеп: олимпиячеләр һәм чемпионнар эстафеталарда катнаштылар. Туп белән йөгерү, туп ыргыту, скакалка сикерү, тиз аяклар һ.б. ярышлар нәтиҗәләре буенча дуслык җиңде.
Без барыбыз да җәйне яратабыз! Җәй-искиткеч вакыт. Җәй безгә хисләр һәм тәэсирләр океаны, витаминнар һәм буяулар котыруы бүләк итә. «Татарстанда Җәй» республика проекты кысаларында ,җәйнең якты төсләрен, кояш һәм табигать энергиясен истә калдыру, аннары кышкы озын кичләрдә җәйнең никадәр яхшы булуын искә төшерү өчен,9 августта Иштуган мәдәният йортының сәнгать җитәкчесе асфальтта «Җәй төсләре »дип исемләнгән рәсем конкурсы үткәрде.Башта балалар җәйге ял турында үзләренең тәэсирләре белән уртаклаштылар, табигать, җәй турында табышмакларга җаваплар бирделәр, аннары катнашучыларга җәйне ясарга кирәк иде.Төсле акбур белән, җитмәсә әле кәгазьдә түгел, ә асфальтта рәсем ясау — безнең рәссамнар өчен бәхет. Асфальт буяулар белән чәчәк ата, сары кояш тигезсез нурлар белән балкый, болында төрле төстәге чәчәкләрдән келәм чәчәк ата, чәчәкләр, күбәләкләр, диңгез, табигать рәсемнәре ясала. Балалар рәсемнәрен пөхтә итеп буяп бик тырыштылар. Беркем дә күңелсезләнмәде, барысы да иҗат белән мәшгуль иде. Бәйрәм мавыктыргыч һәм күңелле үтте. Чара тәмамлангач, балалар татлы призлар алдылар.
14 август көнне Туктар авыл клубы балалар өчен татлы җиләкләргә багышланган бәйрәм оештырды. Август — җиләк-җимеш, яшелчә һәм җиләк-җимешкә иң бай ай. Август башында карбыз көне юкка гына билгеләп үтелми.
14 нче августта Олы Нырты, Килдебәк мәдәният йорты, Язлы Арташ, Зур Арташ һәм Чабья-Чурчи мәдәният хезмәткәрләре бергәләп «Дуслык» агитбригадасы булып чыгыш ясадылар. Игенчеләр алдында алар туп-туры басуга чыктылар. Көн-төн эшләүче комбайнчылар, аларның ярдәмчеләре һәм шоферлары җыелган бөртекне ындырга ташыйлар иде. Агитбригада әгъзалары игенчеләргә үзләренең иң яхшы җырларын бүләк иттеләр, шигырьләр аша иң җылы теләкләрен ирештерделәр. Гармунчы Радик Локмановның дәртле көйләренә алдынгы комбайнчылар рәхәтләнеп җырладылар. Авыл хезмәтенең намусы һәм яшәү мәгънәсе турындагы җырлар һәркемне үткән юлга борылып карарга, үз эшләрен бәяләргә һәм яшәешнең асылы турында уйларга мәҗбүр итә. Бигрәк тә өлкәннәр белән беррәттән, кырда яшьләр дә тырыш хезмәт куюы сөендерә. Алар игенчеләребезнең чын гимнына әверелгән «Чайкала иген кырлары» дигән җырны зур канәгатьлек белән күтәреп алдылар. Бу искиткеч очрашу һәр кешенең күңелендә җылы хисләр калдырды.
Хәрәкәтчән уен-балаларны һәрьяклап тәрбияләүнең мөһим чараларының берсе. Аның үзенчәлеге-организмга һәм бала шәхесенең барлык якларына тәэсир итүнең комплекслы булуы: уенда бер үк вакытта физик, акыл, әхлакый, эстетик һәм хезмәт тәрбиясе тормышка ашырыла. Хәрәкәтчән уеннарда балага нәтиҗә алу өчен ничек эшләргә кирәклеген үзе хәл итәргә туры килә
Чабья-Чурчи авыл клубы һәм Олы Нырты авыл китапханәсе хезмәткәрләре 13 августта саф һавада "Балачак планетасы"дигән уен программасы үткәрделәр. Балалар спорт эстафеталарында энтузиазм белән катнаштылар, зирәклек һәм җитезлек үстерделәр, әйләнә-тирә дөнья турында белемнәрен һәм күзаллауларын тулыландырдылар.